The Divine Life Society
Afdeling Aalst
Homepage

Uit licht van Sivanada : Januari 2007, Vol. 483

Wat is Yoga?
Ik hoor mensen zeggen: "Ik doe 's morgens Yoga van zes tot zeven": of: "Of ik doe Yoga bij mevrouw of meneer X", enz. De vraag is: "Wat doen ze de overige drieëntwintig uur of wat doen ze als ze niet bij mevrouw of meneer X op les zijn?" Yoga is immers meer dan het doen van wat oefeningen of het volgen van een cursus, het is in de eerste plaats een levenshouding, een levensfilosofie.

Mensen hebben een verkeerde kijk op de dingen en op zichzelf. Met dat verkeerde inzicht storten ze zich in het leven. Ze oogsten dan ook volstrekt ongewenste resultaten. Ze zeggen dan: "Dat heb ik niet gewild." Dat zei de Duitse keizer ook toen de eerste wereldoorlog in volle hevigheid was losgebarsten: "Dat heb ik niet gewild." Natuurlijk niet, maar hij had het toch maar bewerkstelligd.

Hoe verklaar ik dat Yoga een levensfilosofie is? Wat betekent dit concreet? Dat is eenvoudig genoeg, al is het niet zo eenvoudig te verwerkelijken. Mensen voelen en denken: "Ik ben dit lichaam. Ik ben deze geest." Ze zijn namelijk met hun lichaam en hun geest vereenzelvigd. En ze zijn meer vereenzelvigd met hun geest dan met hun lichaam, want als je zegt dat ze er slecht uitzien, gaan ze wat verontrust in de spiegel kijken. Als je evenwel zegt dat ze niet goed snik zijn, wat op de keper beschouwd wil zeggen dat hun geest niet in orde is, worden ze kwaad. De oude wijzen, die ons de wetenschap van Yoga gaven, brachten op talloze wijzen onder onze aandacht dat we een lichaam en een geest hebben, maar dat we dat lichaam en die geest niet zijn. Als je systematisch alles uit je geest zou kunnen verwijderen, veronderstel dat dit mogelijk zou zijn, dan zou het laatste wat er overblijft "ik" zijn. En dat is niet iets wat je hebt, het is dat wat je bent. Als je dit ik kon vasthouden als ik zonder er iets aan toe te voegen, dan zou je in meditatie zijn, maar we voegen er altijd iets aan toe. En dat precies is de te overwinnen moeilijkheid.

De hoofdzaak
Als je naar de plaats gaat waar dit ik ontspringt, dat wil zeggen in de innerlijke kwartieren van je hart, voel je je onmiddellijk veel beter en veel vrijer, want je komt dan heel dicht bij jezelf of bij je wezenlijke werkelijkheid. Die wezenlijke werkelijkheid is Satchidaananda, zeiden de oude wijzen, dat wil zeggen dat ze wordt gekenmerkt door Bestaan-Bewustzijn-Zaligheid. Dit is wat de Bijbel "Gods beeld en gelijkenis" noemt. Je moet weer thuiskomen in die werkelijkheid. Dit verklaart de naam Yoga, vereniging. Je moet gewoon de verkeerde kijk op jezelf loslaten. Je kunt geen vrede en geen stilte maken. Vrede en stilte zijn altijd een feit. Ze zijn er altijd. Ze kunnen nooit ongedaan worden gemaakt. Maar je leeft eraan voorbij. Je verdonkeremaant ze.


RUGPIJN

Rugpijn in ontspanning
Sommige mensen, en dat zijn er veel, worden af en toe geplaagd door lage-rugpijn. En dat valt vaker voor als ze vermoeid zijn. Dit betekent dat diepe ontspanning helpt om de kwaal te voorkomen of te genezen. Maar vaak voelen ze meer pijn na de ontspanning in rugligging. Als dit het geval is zullen ze erbij gebaat zijn als ze iets onder hun knieën leggen, bijvoorbeeld een dik rolkussen. Dit ontlast de rug en ontspant de buikspieren.

Enkele nuttige richtlijnen waarbij iedereen gebaat is
Span alvorens uit ontspanning te komen het zitvlak en de lage rug krachtig aan. Houd dit een tijd vol. Druk de pijnlijke plek krachtig samen en voel dat je de pijn wegdrukt. Dit aanspannen heeft tot gevolg dat er een veel betere doorbloeding en doorstroming van de energie op gang komt zodra je ontspant. Door contrastwerking heeft het ook een grote ontspannende invloed op de gekwelde plaats.

Spring uit ontspanning nooit plots overeind met ontspannen rugspieren. Span eerst de spieren op en rek daarna het lichaam grondig uit. Ook mag je niet met ontspannen rugspieren vooroverbuigen om bijvoorbeeld iets op te rapen. Duw met een hand op een dij terwijl je vooroverbuigt. Je zult de rug dan niet bezeren.

Een stevige rug gaat samen met stevige buikspieren.

Een uitstekende oefening voor de buikspieren
Ga liggen op de rug, buig de knieën en zet de voetzolen tegen elkaar, zodat de knieën open vallen, de handpalmen liggen op de mat. Hef het hoofd en de romp zo hoog mogelijk van de grond. Breng de kin zo dicht mogelijk bij de borst. Dit ontlast de nek. Houd de schouders laag en goed ontspannen en zorg ervoor dat je geen spanning opbouwt in de nek.

Dit moet niet worden herhaald, maar blijf elke dag een beetje langer in de houding tot bijvoorbeeld een goede minuut. Dit is de Balanshouding (Tolaangoelaasana of Toelaasana), die ik in het maartnummer uitvoerig besprak.

Yogahoudingen
De voorwaartse buiging zittend en staand zijn in geval van lage rugpijn goed voor de rug op voorwaarde dat je bij het vooroverbuigen en het overeind komen wat duwt op de benen.

De achterwaartse buigingen, zoals Cobrahouding, Sprinkhaanhouding en Booghouding, zijn best. Ouder worden betekent dat de wervels steviger op elkaar worden gedrukt en dat de romp voorover gaat buigen. De achterwaartse buigingen werken dit proces tegen. Ze hebben een groot verjongend effect. Het bloed wordt in de wervelkolom geperst. Ze zetten rugspieren aan het werk, die anders bijna nooit aan bod komen. Dit betekent evenwel dat de oefening heel systematisch moet worden aangepakt, want anders zullen die spieren gedurende lange tijd pijnlijk aanvoelen. Dit kan niet meer kwaad dan dat, maar het kan worden vermeden door overdrijving te vermijden.

De zijwaartse buigingen, Driehoekshouding en variaties, belasten de lage rug en moeten goed in gedragenheid worden beoefend.

De beste van alle Yogahoudingen is de zithouding. Selecteer een zithouding. Leer er elke dag wat langer in zitten. Roteer het bewustzijn door de reflexcentra in de wervelkolom. Dit vergt wat oefening.

Dit zijn de reflexcentra of chakras:
moelaadhaara chakra (ondereind wervelkolom),
svaadhishthaana chakra (twee vingerbreedten hoger),
manipoera chakra (ter hoogte van de navel),
anaahata chakra (ter hoogte van het hart),
vishoeddha chakra (waar schedel en wervelkolom samenkomen),
aagnyaa chakra (onder de top van de schedel, ter hoogte van de plaats tussen de wenkbrauwen),
sahasraara (top van de schedel).

Begin onderaan. Ga van de ene chakra naar de andere tot sahasraara. Plaats een ogenblik je bewustzijn in elke chakra. Keer van sahasraara terug naar de moelaadhaara chakra.

Wees je ook nu een ogenblik bewust van elk reflexcentrum of elke chakra.

Er is een andere methode waarbij drie andere punten worden toegevoegd:
de top van de neus (naasikaagra),
de plaats tussen de wenkbrauwen (bhroemadya) en
waar je haar een kruintje vormt (bindoe).
Als je je bewust bent van de top van de neus of de plaats tussen de wenkbrauwen komt de geest tot stilstand.

Belangrijk is het feit dat het lichaam de geest volgt. Als je bewustzijn bijvoorbeeld in de manipoera chakra is (in de wervelkolom ter hoogte van de navel) plaats die chakra dan in gedachten een paar centimeters meer naar voren. Je zult merken dat de wervelkolom zich opricht. De rugspieren ontspannen dan. De wervelkolom komt goed in balans. De tussenwervelschijven vullen zich met water. Ze worden daardoor volumineuzer en drukken de wervels dan ook meer uit elkaar. De rug kan dan gaan kraken. Dit is een goed teken. De lage rug en de hele buikinhoud worden veel beter doorbloed. Dit bestrijdt ook winderigheid.

In geval de drie andere punten worden ingelast, roteer je het bewustzijn in de volgende volgorde:
moelaadhaara chakra,
svaadhishthaana chakra,
manipoera chakra,
anaahata chakra,
vishoeddha chakra,
naasikaagra,
bhroemadya,
bindoe,
sahasraara,
aagnyaa chakra,
vishoeddha chakra,
anaahata chakra,
manipoera chakra,
svaadhishthaana chakra,
moelaadhaara chakra.
Herhaal dit enkele keren. Houd het lichaam heel stil en ontspannen. Dit is een belangrijke voorwaarde als je werk wil maken van meditatie.

Ontspanning in buikligging
Sommige mensen kunnen niet zonder pijn gaan liggen op de rug om te ontspannen. Dat heb ik enkele keren meegemaakt in mijn les. Ik herinner me iemand die telkens overeind bleef zitten met de benen gekruist. Dit kan even doeltreffend zijn als de ontspanning liggend. Sommige mensen ontspannen op de buik. Maar vaak ligt de nek dan verwrongen en ontstaat er stijfheid in de nek.

Het is beter in dit geval de benen te sluiten en de armen in het verlengde van het lichaam te strekken met het voorhoofd op de grond. Een Nederlandse Yogalerares stuurde me een mail die ze ontving van een leerlinge, omdat ze mijn mening erover wilde weten:

"Hallo Ingrid,
Een vraagje per e-mail, gewoon omdat ik op deze manier gemakkelijker over mezelf praat.
Wat doet de 'stokhouding' met iemand?
Bijna altijd ervaar ik dan in de eerste helft van de oefening een lichte vorm van paniek, ook lijkt het er op dat ik met mezelf in gevecht ben en ik mezelf aan iets moet overgeven, alsof ik iets moet loslaten en bijna niet kan.
Herken jij dit, Ingrid, en wat betekent het eigenlijk?
Wil je mij hierop een antwoord geven?
Fijn weekeinde en groetjes van Annie"

Dat Yogahoudingen ook een psychologisch effect hebben is een welbekend feit. De mail bewijst dat de houding alleszins werkt. Deze houding, Pranaam (begroeting), roept in de beoefenaar een gevoel van overgave op. Het ego voelt zich daardoor bedreigd en reageert met wat in dit geval "een lichte paniekstemming" wordt genoemd.

Sommige mensen kunnen niet buigen. "Ze lijden aan spirituele lumbago", zei Swami Sivananda. Stokhouding is de vertaling van Dandaasana. Er is een andere houding Dandavatpranaam, die nog een ietsje verder en dieper gaat.

Danda betekent: stok. Dandavat betekent: wat het kenmerk van een stok heeft. Pranaam betekent: met volledige buiging. De wervelkolom wordt in het Sanskrit bijvoorbeeld Meroedanda (centrale stok of been) genoemd. Het strafrecht heet: Dandamiti: wie iets misdreven had, kreeg van de stok.

Ook in Dandavatpranaam worden de armen in het verlengde van het lichaam gestrekt, maar de handpalmen worden tegen elkaar gehouden. De ene enkel ligt op de andere. Men raakt de grond aan met zijn ene wang, zijn andere wang en het voorhoofd. Dit doen hindoes in de tempel voor de godheid of voor hun goeroe. Dit is een totale overgave en een volledig loslaten van het ego. Kunnen loslaten is een grote verworvenheid. Dit is de akalpita vritti, de staat van lichaamloosheid. Niets is nog uiterlijk of vanbuiten. Je omvat alles en bent met alles één.